Thiếu nhi trong văn học đề tài chiến tranh

Nguồn từ HGTH.VN: http://hgth.vn/diendan/showthread.php?t=15751

(HGTH.VN)

Bé Thu trong truyện “Chiếc lược ngà” của nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Nguồn: InternetQĐND Online - Trong những năm tháng kháng chiến vĩ đại của dân tộc, bên cạnh việc phản ánh không khí thời đại cách mạng với khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn, các nhà văn cũng dành một cái nhìn yêu thương, trìu mến cho thiếu nhi. Các em là con của các chiến sĩ bộ đội, những em bé gan dạ, khát khao được chiến đấu bảo vệ tổ quốc thân yêu của mình. Ở từng tác phẩm, mỗi nhân vật thiếu nhi lại hiện lên với những chân dung khác nhau.
Trong truyện “Chiếc lược ngà” của nhà văn Nguyễn Quang Sáng, sáng tác năm 1966, hình ảnh bé Thu hồn nhiên, trong sáng với những nét tính cách Nam Bộ rõ nét. Chiến tranh đã găm một vết thương lên má người cha thành một vết sẹo dài mà “mỗi lần bị xúc động, vết thẹo dài bên má phải lại đỏ ửng lên, giần giật, trông rất dễ sợ”. Chính vết sẹo đó đã làm thay đổi hình ảnh người cha trong tâm hồn đứa con gái bé bỏng của anh. Ngày cha con gặp mặt lần đầu tiên từ khi bé ra đời, bé Thu không nhận cha, trong anh lại hằn thêm một vết thương lòng đau đớn hơn… Tiếng gọi “ba” vang lên ở phút giây cuối cùng của tác phẩm thật cảm động và đầy ý nghĩa.
Cũng sinh ra và lớn lên trong chiến tranh, cậu bé Việt trong “Những đứa con trong gia đình” của nhà văn Nguyễn Thi, mồ côi từ khi còn rất nhỏ. Cậu bé luôn sống trong tưởng tượng vơi hình ảnh má hiện về trong dáng dấp người chị. Sống trong một hoàn cảnh thiếu thốn tình cảm như thế nhưng cậu bé Việt vẫn hồn nhiên và bản lĩnh giữa cuộc chiến tranh. Tác giả đã không viết về tuổi thơ êm đềm bình dị của Việt, mà thông qua hồi tưởng bằng những lần tỉnh lại sau khi bị thương, cố tìm về đơn vị, nghe tiếng ếch, tiếng chim cu, tiếng dế… anh nhớ về má, chú Năm và chị Chiến. Mạch trần thuận ấy gợi cho chúng ta hình ảnh về một cậu bé có tuổi thơ ngắn ngủi bởi phải sớm vươn vai vạm vỡ như Thánh Gióng đánh giặc cứu nước. Tuổi thơ của Việt là một khúc tráng ca nhẹ nhàng nhưng hào sảng của một dân tộc kiên cường.
Trong những tác phẩm văn học phản ánh hiện thực đất nước ở thời điểm chiến tranh tuy không tập trung vào đề tài thiếu nhi nhưng đã khắc hoạ được chân dung, diện mạo và tính cách những em bé hồn nhiên, trong sáng, là mạch nguồn trong trẻo nối tiếp truyền thống anh dũng của cha ông. Những hình ảnh đó mãi in đậm trong tâm trí người đọc về một thời không thể nào quên.